Jean Monnet Chair

Staða Íslands í öryggismálum norðurslóða og Evrópu

Háskólinn á Bifröst hefur hlotið Jean Monnet Chair styrk með áherslu á stöðu Íslands í öryggismálum norðurslóða og Evrópu. Verkefnið heitir Iceland’s strategic role in Arctic and European security á ensku, (skammstafað ISARCEUR) og byggir á þeirri sérstöðu Íslands að vera utan Evrópusambandsins en samt djúpt fléttað inn í evrópskt samstarf í gegnum aðild að EES-samningnum, Schengen-samstarfinu og NATO.

Í ljósi hins breytta öryggisumhverfis norðurslóða, meðal annars vegna stríðsins í Úkraínu, aukinnar samkeppni stórvelda um áhrif á norðurslóðum, fjölþáttaógna og þróunar í orkuöryggi og loftslagsmálum, hefur mikilvægi Íslands fyrir öryggi álfunnar aukist verulega. 

Verkefnið miðar að því að efla og dýpka fræðilegt og stefnumótandi samtal um stöðu Íslands í evrópskum öryggismálum og þróun norðurslóðastefnu ESB. Með nýjum námskeiðum, rannsóknum, og opinberri umræðu um evrópska samvinnu og öryggisuppbyggingu, verður leitast við í gegnum þetta verkefni að byggja brú milli fræða, stefnumótunar og samfélagslegrar umræðu. Verkefnið er leitt af dr. Magnúsi Árna Skjöld Magnússyni, prófessor við Háskólann á Bifröst og fyrrverandi rektor, en hann hefur sinnt kennslu og rannsóknum á sviði Evrópufræða og alþjóðamála um árabil.

Helstu áherslur verkefnisins eru:

• Að þróa ný námskeið í grunnnámi við Háskólann á Bifröst með áherslu á öryggis- og varnarmál Evrópu, norðurslóða og hlutverk Íslands í því samhengi.
• Að efla rannsóknir á evrópskri öryggisstefnu og nýjum öryggisógnum á norðurslóðum og í íslensku samhengi.
• Að skapa vettvang fyrir stefnumótandi umræðu milli fræðasamfélags, opinberra aðila, fjölmiðla og almennings í tengslum við framtíðarsamskipti Íslands og bandamanna þess í Evrópu og annarsstaðar.
• Að styrkja tengsl við alþjóðlega samstarfsaðila, m.a. sendiráð, rannsóknarstofnanir, Jean Monnet netverk og evrópska háskóla og rannsakendur sem vinna að skyldum málefnum.

Jean Monnet Chair verkefnið er styrkt af Erasmus+ áætlun Evrópusambandsins og mun standa frá 2025 til 2028. Það styður við markmið Evrópusambandsins um að efla þekkingu og umræðu um Evrópusamrunann og evrópsk málefni á háskólastigi sem og utan háskólanna. 

Fréttir af verkefninu

28. ágúst 2026

Allsherjarvarnir: Gæti norræna módelið hentað Íslandi?

Háskólinn á Bifröst stendur fyrir málstofu um norrænar allsherjarvarnir í Norræna húsinu 17. september. Þar verður sjónum beint að reynslu Finna og Svía og mögulegu gildi hennar fyrir Ísland.
Lesa frétt

27. maí 2026

Upptaka ráðstefnunnar aðgengileg á netinu

Á ráðstefnunni New Frontiers of European Security: The Arctic and the European Periphery komu saman fræðafólk, diplómatar og sérfræðingar til að fjalla um vaxandi mikilvægi Norðurslóða og breytt hlutverk Evrópu í síbreytilegu umhverfi. Upptaka af ráðstefnunni er nú aðgengileg á netinu.
Horfa á upptökuna hér

21. maí 2026

Vel heppnuð ráðstefna um öryggismál: Norðurslóðir og ytri mörk Evrópu

Norðurslóðir eru ekki lengur fjarlægt jaðarsvæði, heldur vettvangur þar sem stórveldispólitík, loftslagsbreytingar, stafrænir innviðir og fjölþátta ógnir fara saman. Þetta kom fram á ráðstefnunni Nýjar áskoranir í öryggismálum: Norðurslóðir og ytri mörk Evrópu sem Háskólinn á Bifröst stóð fyrir, miðvikudaginn 13. maí í Norræna húsinu. Ráðstefnan var fjölsótt og vel heppnuð en auk gesta í Norræna húsinu fylgdust nokkur hundruð manns með henni í gegnum beint streymi. Á ráðstefnunni komu saman fræðimenn, diplómatar og sérfræðingar á sviði öryggis-, net- og varnarmála.
Lesa meira

17. mars 2026

Alþjóðleg ráðstefna í Norræna húsinu 13. maí 2026

Miðvikudaginn 13. maí 2026 stendur Félagsvísindadeild Háskólans á Bifröst fyrir alþjóðlegri ráðstefnu í Norræna húsinu í Reykjavík kl. 9:00–16:00. Ráðstefnan ber heitið Nýjar áskoranir í öryggismálum: Norðurslóðir og ytri mörk Evrópu. Svæðisbundnar áskoranir, hernaðarleg viðbrögð og nýtt hlutverk Evrópu í breyttri heimsmynd.  Ráðstefnan er haldin undir merkjum Jean Monnet Chair verkefnisins Iceland’s Strategic Role in Arctic and European Security (ISARCEUR) við Háskólann á Bifröst, í samstarfi við sendiráð Póllands, Frakklands, Bandaríkjanna og Evrópusambandsins á Íslandi.
Lesa meira

16. febrúar 2026

Kall eftir greinum: Öryggi og jaðarsvæði Evrópu

Kallað er eftir fræðigreinum í sérheftið sem byggir á rannsóknum á jaðarsvæðum Evrópu, þar sem öryggisógnir, geopólitísk spenna og stefnumótandi áskoranir koma oft fyrst fram og með sérstökum hætti. Þar má nefna Norðurslóðir og Norður-Atlantshaf, Svartahafssvæðið, Vestur-Balkanskaga og önnur svæði á jaðri evrópskrar öryggis- og utanríkisstefnu.
Lesa frétt

15. janúar 2026

Upphafsviðburður Jean Monnet Chair verkefnisins

Þann 15. janúar 2026 fór fram upphafsviðburður Jean Monnet Chair-verkefnisins ISARCEUR við Háskólann á Bifröst. Verkefnið, sem er styrkt af Erasmus+ áætlun Evrópusambandsins, fjallar um stefnumótandi hlutverk Íslands í öryggis- og varnarmálum Evrópu og norðurslóða. Undir stjórn dr. Magnúsar Árna Skjöld Magnússonar mun verkefnið á næstu þremur árum efla kennslu, rannsóknir og opinbera umræðu á sviði Evrópufræða í alþjóðlegu samhengi.
Lesa frétt