9. janúar 2026

Skapandi greinar efla samfélagslega seiglu í landsbyggðum

Ný fræðigrein eftir Önnu Hildi Hildibrandsdóttur og samstarfsaðila hefur verið birt í alþjóðlega tímaritinu Frontiers in Communication. Greinin ber heitið „Cultural and Creative Actors in Non-Urban Areas: Enacting Local Stewardship as a Regenerative Approach“ og er skrifuð í samstarfi við Dr. Nancy Duxbury og Silvia Silva.
Greinina má nálgast hér.  

Greinin heyrir undir rannsóknarþema tímaritsins sem nefnist Menning og skapandi greinar sem drifkraftur í þríþættri umbreytingu Evrópusambandsins: Þarfir, áskoranir og framtíðarfærni (e. Cultural and Creative Industries as Drivers of the EU’s Triple Transition: Needs, Challenges, and Future Skills).

Hún er hluti af rannsóknarverkefninu IN SITU, sem er styrkt af Horizon Europe, og fjallar um aðstæður og hlutverk menningar- og skapandi aðila í landsbyggðum.

Í greininni er varpað ljósi á hvernig staðbundin umsjón (e. stewardship) þeirra sem búa yfir djúpri þekkingu á sérkennum, auðlindum og möguleikum svæða er lykilatriði í enduruppbyggingu svæða, og hvernig slík nálgun birtist í starfsháttum skapandi aðila í landsbyggðum. Sýnt er fram á hvernig hún getur eflt samfélags-, menningar- og efnahagslíf staða og svæða.

Rannsóknin byggir á samanburðargreiningu tólf tilvikarannsókna frá sex Evrópulöndum, sem studdar eru eigindlegum gögnum og kerfisbundinni eftirfylgni. Íslensku dæmin eru Erpsstaðir og Rými X í Borgarnesi.

Niðurstöður rannsóknarinnar sýna að skapandi aðilar gegna lykilhlutverki í að virkja staðbundnar auðlindir. Þeir vinna með lifandi menningararf sem síbreytilega auðlind, efla staðbundna sköpun, styrkja hæfni og tengslanet í heimabyggð og auka samfélagslegt og efnahagslegt þol. Þá kemur fram hvernig nýting og umbreyting opinna rýma getur stutt við virkari þátttöku og eflt félagsleg tengsl.

Rannsóknin varpar jafnframt ljósi á þær áskoranir sem þessir aðilar standa frammi fyrir, þar á meðal ótrygg starfskjör og viðkvæm rekstrarskilyrði margra nýsköpunarverkefna í landsbyggðum. Þetta eru þættir sem geta dregið úr þeim umbreytingarkrafti sem starfsemi þeirra býr yfir. 

Frekari upplýsingar um IN SITU rannsóknina er að finna hér