Viðmið um æðri menntun og prófgráður

AUGLÝSING
um útgáfu viðmiða um æðri menntun og prófgráður.

Í samræmi við 5. gr. laga um háskóla, nr. 63/2006, hefur háskóla-, iðnaðar- og nýsköpunarráðherra gefið út viðmið um æðri menntun og prófgráður sem birt eru sem fylgiskjal með auglýsingu þessari á íslensku og ensku. Auglýsing þessi kemur í stað auglýsingar nr. 530/2011 og öðlast þegar gildi.

Háskóla-, iðnaðar- og nýsköpunarráðuneytinu, 31. október 2024.

Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir.

Ásdís Halla Bragadóttir.

Fylgiskjal.

Viðmið um æðri menntun og prófgráður á Íslandi eru kerfisbundin lýsing á uppbyggingu náms- og prófgráða á háskólastigi sem taka sérstaklega til viðmiða um hæfni/lærdóm (e. learning outcomes) við námslok. Allir háskólar á Íslandi sem öðlast viðurkenningu ráðherra sem fer með málefni háskóla samkvæmt lögum um háskóla nr. 63/2006 skulu fylgja þeim viðmiðum sem hér eru sett fram.

Hér á eftir er gerð grein fyrir þeim viðmiðum sem háskólar skulu hafa við lýsingu á þekkingu, leikni og hæfni þeirra nemenda sem hafa lokið ólíkum prófgráðum. Einnig er fjallað um tengsl viðmiðanna við gæðaeftirlit með háskólastarfi.

1. Uppbygging æðri menntunar.

1.1. Háskólanám. Hlutverk háskóla er skilgreint í lögum um háskóla nr. 63/2006, en lögin taka til skóla sem veita æðri menntun er leiðir til prófgráðu eða annarra námsloka á háskólastigi. Hugtakið „æðri menntun“ á við alla menntun á háskólastigi. Þar er átt við skóla sem teljast vera hefðbundnir háskólar, þar sem lögð er stund á kennslu og rannsóknir á mörgum fræðasviðum, og háskóla með afmarkaðra starfssvið eða kennslustofnanir án rannsóknaskyldu. Eftirfarandi viðmið um æðri menntun og prófgráður eiga við um háskóla sem heyra undir þann ráðherra sem fer með málefni háskóla. Í töflu 1 má sjá skipulag og uppbyggingu prófgráða í íslenskum háskólum.

Tafla 1. Skipulag einstakra prófgráða.

QF-EHEA¹	EQF²	ISQF³		Einingar (ECTS)
Fyrsta háskólaþrep	6	5.1	Diplómapróf	60-120
	6	5.2	Bakkalárgráða	180-240
Annað háskólaþrep	7	6.1	Lokapróf á meistarastigi og önnur meistarapróf	60-120
	7	6.2	Meistaragráða	90-120
Þriðja háskólaþrep	8	7.1	Meistarapróf á doktorsstigi (Master of Philosophy)	90-120
	8	7.2	Doktorsgráða	180<

Á fyrsta háskólaþrepi eru tvö stig skv. íslenska hæfnirammanum um menntun, diplómapróf (5.1) og bakkalárgráða (5.2).

Diplómapróf (5.1) er skilgreint sem: Námslok frá háskóla þar sem nemandi hefur lokið 60 – 120 ECTS einingum af skipulagðri námsleið á fyrsta háskólaþrepi.

¹ Hæfnirammi evrópska háskólasvæðisins (Qualifications Framework for the European Higher Education Area) ² Evrópski hæfniramminn um menntun (European Qualifications Framework) ³ Hæfnirammi um íslenska menntun (Icelandic Qualifications Framework)

Bakkalárgráða (5.2) er skilgreint sem: Námslok frá háskóla þar sem nemandi hefur lokið 180 – 240 ECTS einingum af skipulagðri námsleið á fyrsta háskólaþrepi.

Á öðru háskólaþrepi eru tvö stig, lokapróf á meistarastigi og önnur meistarapróf (6.1) og meistaragráða (6.2).

Lokapróf á meistarastigi og önnur meistarapróf (6.1) er skilgreint sem: Námslok frá háskóla þar sem nemandi hefur lokið 60 – 120 ECTS einingum af skipulagðri námsleið á háskólaþrepi 2. Undir lokapróf á meistarastigi fellur allt meistaranám sem felur í sér 60 – 89 ECTS einingar. Undir önnur meistarapróf fellur það meistaranám sem felur í sér 90 – 120 ECTS einingar en innihalda ekki 30 ECTS eininga rannsóknarverkefni/lokaverkefni.

Meistaragráða (6.2.) er skilgreind sem: Námslok frá háskóla þar sem nemandi hefur lokið 90 – 120 ECTS einingum af skipulagðri námsleið á háskólaþrepi 2. Meistaragráða inniheldur að minnsta kosti 30 ECTS eininga rannsóknarverkefni/lokaverkefni.

Á þriðja háskólaþrepi eru tvö stig, meistarapróf á doktorsstigi (7.1) og doktorspróf (7.2).

Meistarapróf á doktorsstigi (Master of Philosophy 7.1) er skilgreint sem: Námslok frá háskóla þar sem nemandi hefur lokið að minnsta kosti helmingi (90 – 180 ECTS einingum) af skipulagðri námsleið til doktorsprófs á háskólaþrepi 3. Meistarapróf á doktorsstigi skal innihalda að minnsta kosti 90 eininga rannsóknarverkefni. Hægt verður að veita meistarapróf á doktorsstigi í undantekningartilfellum og ekki er mögulegt að innrita nemendur á þetta námsstig.

Doktorsgráða (7.2) er skilgreind sem: Námslok frá háskóla þar sem nemandi hefur lokið að minnsta kosti 180 ECTS einingum af skipulagðri námsleið á háskólaþrepi 3. Doktorsgráða skal innihalda rannsóknarverkefni sem stenst alþjóðleg viðmið um doktorsverkefni og staðist hefur doktorsvörn.

1.2. Námsár og vinnuframlag. Samkvæmt lögum um háskóla nr. 63/2006 skal kennsla í háskólum fara fram í námskeiðum sem metin eru í stöðluðum námseiningum (ECTS – European Credit Transfer System). Að jafnaði svara 60 ECTS einingar til fulls náms á námsári og eiga þær að endurspegla alla námsvinnu nemenda.

Námsvinna nemenda felst í tímasókn, undirbúningi, verkefnavinnu og þátttöku í námsmati. Ein námseining ECTS felur að jafnaði í sér 25 – 30 klst. námsvinnu nemenda.

Einungis háskólar sem hlotið hafa viðurkenningu ráðherra sem fer með málefni háskóla hafa leyfi til að nota ECTS einingar við námsmat.

Kennsla og námsmat skal endurspegla viðmið viðkomandi námskeiðs eða námsleiðar. Aldrei skal meta ECTS einingar sem áunnist hafa á einu háskólaþrepi sem ígildi eininga á hærra háskólaþrepi séu þær hluti af kjarnahæfni námsins. Eftir sem áður er heimilt að meta valfög á öðru námsstigi sem ekki mynda kjarna námsgráðunnar og sem styður við þverfaglegt nám.

Námi á háskólastigi lýkur með skilgreindum námslokum, þ.e. prófgráðu eða skilgreindu lokaprófi sem veitt er þegar sýnt hefur verið að nemandi hafi tileinkað sér öll viðmið námsleiðar.

Heimilt er að meta raunfærni (e. Recognition of Prior Learning) einstaklinga á tiltekin háskólaþrep skv. stöðluðu gæðaferli. Þær ECTS einingar sem metnar eru með raunfærnimati eru í öllu sambærilegar ECTS einingum sem nemandi hefur lokið í námskeiðum/námsleiðum.

Örnám (e. Micro-credential). ECTS einingar sem aflað hefur verið með örnámi má meta sem hluta af skilgreindum námslokum á sama háskólaþrepi og til þeirra var aflað. Námslok geta þó aldrei verið byggð á örnámi einvörðungu. Þær almennu gæðakröfur sem gerðar eru til ECTS eininga eiga við um örnám. Er þá átt við gæðamat þeirra, svo sem birting í kennsluskrá, útgefin hæfniviðmið námsins, að námsstig sé tilgreint og fjöldi ECTS eininga, lýsing á námsmati og annað það sem tilheyrir gæðavottun. Gefa skal út vottorðsviðauka með örnámi þar sem allar sambærilegar upplýsingar koma fram og má finna í skírteinisviðauka (Diploma supplement) fyrir nám til prófgráðu.

1.3. Inntökuskilyrði í háskóla.

Sú meginregla gildir að nemendur sem hefja nám í háskóla skulu hafa lokið stúdentsprófi eða staðist lokapróf frá framhaldsskóla á 3. hæfniþrepi. Háskólum er heimilt að taka inn nemendur sem búa yfir jafngildum þroska og þekkingu að mati viðkomandi háskóla. Þó skal tryggt að inntökuskilyrði í háskóla og námskröfur svari jafnan til þess sem krafist er í viðurkenndum erlendum háskólum á sambærilegu sviði. Í lögum um háskóla er jafnframt heimilað að setja sérstök inntökuskilyrði fyrir þá sem hefja nám í háskóla, t.d. með því að láta nemendur, sem uppfylla framangreind skilyrði, gangast undir inntökupróf eða stöðupróf.

Nemendur sem hefja nám á meistarastigi skulu hafa lokið bakkalárgráðu (5.2) eða sambærilegu háskólanámi. Gert er ráð fyrir að nemandi fari inn á námsleið sem byggir á þeirri þekkingu, leikni og hæfni sem hann hefur öðlast í námi á fyrsta háskólaþrepi.

Nemendur sem hefja doktorsnám skulu að jafnaði hafa lokið námi af stigi 6.2.

Háskólar sem bjóða upp á doktorsnám hafa uppfyllt reglur um doktorsnám nr. 37/2007, sbr. 5. mgr. 7. gr. laga um háskóla nr. 63/2006.

2. Uppbygging viðmiða um prófgráður.

Í viðmiðum um æðri menntun og prófgráður er hverri prófgráðu á háskólastigi lýst fyrir sig, frá diplómaprófi til doktorsprófs.

Í viðmiðunum er þekking, leikni og hæfni á hverju stigi skilgreind.

Þekking er safn staðreynda, lögmála, kenninga og aðferða sem einstaklingur hefur tileinkað sér. Þekking er bæði fræðileg og hagnýt.

Leikni felur í sér færni til að beita þekkingu. Leikni getur falist í almennri leikni sem ekki er bundin ákveðinni fræðigrein eða starfsgrein og sérhæfðri leikni.

Hæfni felur í sér yfirsýn og getu til að nýta þekkingu og leikni við nám og starf.

2.1. Lýsingar á prófgráðum. Hér á eftir fara viðmið sem eiga við skilgreindar prófgráður.

Diplóma Stig 5.1 60 – 120 ECTS

Inntökuskilyrði eru stúdentspróf, lokapróf frá framhaldsskóla á 3. hæfniþrepi eða sambærileg menntun. Einstakir skólar eða deildir geta gert sérstakar kröfur um samsetningu stúdentsprófsins.

Diplómapróf getur veitt aðgengi að bakkalárnámi, stigi 5.2. Einstakir skólar eða deildir geta gert sérstakar kröfur um samsetningu prófsins og ákveðna lágmarkseinkunn fyrir aðgang að námi á stigi 5.2. Diplómapróf á stigi 5.1 skulu skipulögð þannig að þau geti nýst sem hluti af námi á stigi 5.2.

Þekking: Við útskrift býr nemandi yfir þekkingu innan fræðigreinar eða starfsgreinar.

Í því felst að nemandi:

hafi öðlast innsæi inn í valdar kenningar og hugtök;
geri greinarmun milli fræðilegra skýringa og annars konar skýringa;
skilji og þekki stöðu fræðigreinar í víðara samhengi.

Leikni: Við útskrift getur nemandi beitt aðferðum og verklagi starfsgreinar eða fræðigreinar.

Í því felst að nemandi:

geti undirbúið, skipulagt og framkvæmt verkefni;
geti nýtt sér þá grundvallarfærni og tækni sem notuð er á viðkomandi sviði;
geti miðlað efni fræðigreinar eða starfsgreinar á skipulagðan og skiljanlegan hátt;
hafi tileinkað sér frumleika í hugsun;
geti lýst einföldum fræðilegum atriðum og rannsóknarniðurstöðum.

Hæfni: Við útskrift geti nemandi hagnýtt þekkingu sína og leikni í starfi og frekara námi.

Í því felst að nemandi:

hafi þróað með sér hæfni til að geta tekist á við frekara nám;
sýni frumkvæði og sjálfstæði í vinnubrögðum;
geti unnið með öðrum að verkefnum.

Bakkalárgráða Stig 5.2 180 – 240 ECTS

Bakkalárgráða veitir aðgengi að framhaldsnámi á stigum 6.1 og 6.2. Þó geta skólar eða deildir krafist ákveðinnar lágmarkseinkunnar fyrir aðgang að námi á stigum 6.1 og 6.2.

Þekking: Við útskrift býr nemandi yfir þekkingu innan fræðigreinar eða starfsgreinar.

Í því felst að nemandi:

hafi öðlast almennan skilning og innsæi í helstu kenningar og hugtök;
hafi vitneskju um nýjustu þekkingu á völdu sviði;
þekki undirstöðuatriði leitar- og upplýsingatækni.

Leikni: Við útskrift getur nemandi beitt aðferðum og verklagi starfsgreinar eða fræðigreinar.

Í því felst að nemandi:

geti notað viðeigandi tækja-, tækni- og hugbúnað;
geti beitt gagnrýnum aðferðum við greiningu viðfangsefna;
geti rökstutt ákvarðanir á faglegum grunni;
geti lagt sjálfstætt mat á þær aðferðir sem nýttar eru;
greini hvenær þörf er á upplýsingum og hafi til finna þær, meta áreiðanleika þeirra og nýta á viðeigandi hátt;
geti nýtt sér viðurkennd gagnasöfn og upplýsingalindir á viðkomandi fræðasviði;
hafi tileinkað sér víðsýni og frumleika í hugsun.

Hæfni: Við útskrift geti nemandi hagnýtt þekkingu sína og leikni í starfi og/eða frekara námi.

Í því felst að nemandi:

hafi þróað með sér hæfni og sjálfstæð vinnubrögð fyrir frekara nám innan fræðigreinar;
geti unnið sjálfstætt og skipulega, sett sér markmið, gert starfsáætlun/verkáætlun og fylgt henni;
geti tekið virkan þátt í samstarfi og leitt verkhópa;
sé fær um að túlka og kynna fræðileg atriði og rannsóknarniðurstöður.

Lokapróf á meistarastigi og önnur meistarapróf.

Stig 6.1 60 – 120 ECTS

Inntökuskilyrði eru bakkalárgráða af stigi 5.2, eða sambærilegt próf. Skilgreind námslok á stigi 6.1 veita að öllu jöfnu ekki aðgang að doktorsnámi á stigi 7.

Prófgráður sem falla undir þessa skilgreiningu geta verið mismunandi að lengd og inntaki. Eiga því skilgreiningarnar sem koma fram í viðmiðum hér að neðan aðeins við ef um fullt tveggja ára nám á meistarastigi er að ræða. Nám til lokaprófs á meistarastigi fellur undir þessa skilgreiningu, en þarf ekki að uppfylla þær kröfur nema að hluta til og er framsetning viðmiða sett upp með það í huga.

Þekking: Við útskrift býr nemandi yfir þekkingu innan sérsviðs fræðigreinar eða starfsgreinar.

Í því felst að nemandi:

þekki og skilji fræðileg viðfangsefni og álitamál;
geti fært rök fyrir eigin úrlausnum;
geti sett nýjustu þekkingu í samhengi á viðeigandi sérsviði;
þekki til rannsóknaraðferða á sínu fræðasviði;
hafi þekkingu á siðfræði vísinda.

Leikni: Við útskrift getur nemandi beitt aðferðum og verklagi á sérsviði fræðigreina eða starfsgreina.

Í því felst að nemandi:

hafi tileinkað sér viðeigandi vinnubrögð;
geti skilið og tekist á við flókin viðfangsefni

í faglegu samhengi;

geti nýtt þekkingu sína og skilning í faglegri nálgun í starfi;
hafi náð tökum á viðeigandi tækja-, tækni- og hugbúnaði;
geti aflað, greint og metið vísindaleg gögn;
sýni frumleika í þróun og nýtingu hugmynda;
geti nýtt þekkingu sína, skilning og úrlausnarhæfni við nýjar og ókunnuglegar aðstæður eða í þverfaglegu samhengi;
hafi getu til að samþætta þekkingu, eiga við flókin viðfangsefni og setja fram skoðun út frá tiltækum upplýsingum;
geti áttað sig á nýjungum sem byggðar eru á kenningum fræða og/eða tilraunum;
geti beitt aðferðum fræði- og/eða starfsgreinar til að setja fram, þróa og leysa verkefni;
sé læs á rannsóknir og niðurstöður þeirra.

Hæfni: Við útskrift geti nemandi hagnýtt þekkingu sína og leikni í starfi og/eða frekara námi.

Í því felst að nemandi:

hafi þróað með sér nauðsynlega námshæfni og sjálfstæð vinnubrögð til að takast á við frekara nám;
geti átt frumkvæði að verkefnum innan fræðigreinar, stýrt þeim og axlað ábyrgð á vinnu einstaklinga og hópa;
geti greint frá fræðilegum upplýsingum, hugmyndum, vandamálum og úrlausnum í áheyrn sérfræðinga og almennings;
hafi hæfni til að setja fram og lýsa fræðilegum atriðum og rannsóknarniðurstöðum á erlendu tungumáli;
geti tekið sjálfstæðar, faglegar ákvarðanir og rökstutt þær;
geti metið hvenær mismunandi greiningaraðferðir og flókin fræðileg atriði eiga við.

Meistaragráða Stig 6.2 90 – 120 ECTS

Inntökuskilyrði er bakkalárgráða af stigi 5.2 eða sambærilegt próf. Skólar eða deildir geta sett frekari skilyrði fyrir aðgangi að námi á stigi 6.2.

Umfang rannsóknar/lokaverkefnis skal vera a.m.k. 30 ECTS einingar. Gráðuheitin MA og MS skulu eingöngu notuð um rannsóknatengda meistaragráðu af stigi 6.2. Dæmi um önnur gráðuheiti á stigi 6.2 eru Mag.Jur, ML og Cand.Psych.

Rannsóknatengd meistaragráða veitir aðgang að námi á stigi 7. Skólar eða deildir geta krafist ákveðinnar lágmarkseinkunnar.

Þekking: Við útskrift býr nemandi yfir þekkingu innan sérsviðs fræðigreinar eða starfsgreinar.

Í því felst að nemandi:

þekki og skilji fræðileg viðfangsefni og álitamál;
hafi aflað sér þekkingar með rannsóknum;
geti fært rök fyrir eigin úrlausnum;
geti sett nýjustu þekkingu í samhengi á viðeigandi sérsviði;
þekki til rannsóknaraðferða á sínu fræðasviði;
hafi þekkingu á siðfræði vísinda.

Leikni: Við útskrift getur nemandi beitt aðferðum og verklagi á sérsviði fræðigreina eða starfsgreina.

Í því felst að nemandi:

hafi tileinkað sér viðeigandi vinnubrögð;
geti skilið og tekist á við flókin viðfangsefni í faglegu samhengi;
geti nýtt þekkingu sína og skilning í faglegri

vinnu eða við starfsgrein;

hafi náð tökum á viðeigandi tækja-, tækni- og hugbúnaði;
geti aflað, greint og metið vísindaleg gögn;
sýni frumleika í þróun og nýtingu hugmynda;
geti nýtt þekkingu sína, skilning og úrlausnar- hæfni við nýjar og ókunnuglegar aðstæður eða í þverfaglegu samhengi sérsviðs fræðigreinar;
geti þróað verkefni og sett í samhengi með aðferðum byggðum á kenningum sérsviðs fræðigreinar og/eða tilrauna;
hafi getu til að samþætta þekkingu, eiga við flókin viðfangsefni og setja fram skoðun út frá tiltækum upplýsingum;
geti beitt rannsóknaraðferðum með árangri og framkvæmt smærri rannsóknarverkefni;
sé læs á rannsóknir og niðurstöður þeirra.

Hæfni: Við útskrift geti nemandi hagnýtt þekkingu sína og leikni í starfi og/eða frekara námi.

Í því felst að nemandi:

hafi þróað með sér nauðsynlega námshæfni og sjálfstæð vinnubrögð til að geta tekist á við frekara nám;
geti átt frumkvæði að verkefnum, stýrt þeim og axlað ábyrgð á vinnu einstaklinga og hópa;
geti greint frá flóknum fræðilegum viðfangsefnum og/eða fræðilega rökstuddum niðurstöðum, einn eða í samstarfi við aðra, í áheyrn sérfræðinga og almennings;
hafi hæfni til að setja fram og lýsa fræðilegum atriðum og rannsóknarniðurstöðum á erlendu tungumáli;
geti tekið sjálfstæðar, faglegar ákvarðanir og rökstutt þær;
geti metið sjálfstætt hvenær mismunandi greiningaraðferðir og flókin fræðileg atriði eiga við.

Meistarapróf á doktorsstigi.

Stig 7.1 90 – 180 ECTS

Undir sérstökum kringumstæðum er meistarapróf á doktorsstigi veitt nemendum sem hafa stundað nám til doktorsgráðu og hafa lokið með fullnægjandi hætti a.m.k. helmingi þeirrar rannsóknar- og ritgerðarvinnu er þarf til að ljúka því prófi, ef sýnt þykir að nemandinn mun ekki ná að ljúka doktorsnáminu. Ekki er mögulegt að innrita nemendur á þessa námsleið.

Þekking: Við útskrift býr nemandi yfir sérfræðiþekkingu innan fræðigreinar.

Í því felst að nemandi:

búi yfir yfirgripsmiklum skilningi á helstu kenningum, grundvallaratriðum, hugtökum og nýjustu þekkingu sem völ er á sínu fræðasviði;
hafi aflað sér þekkingar með rannsóknum sem standast skoðun og rýni fræðimanna;
hafi lagt til nýjungar í formi nýrrar þekkingar, frumlegrar nýtingar eða túlkunar á þeirri þekkingu sem fyrir er;
sýni að hann hafi þekkingu á siðfræði vísinda og hafi tekið íhugaða afstöðu til eigin rannsókna og annarra út frá eigin siðviti.

Leikni: Við útskrift getur nemandi beitt sérhæfðum aðferðum og verklagi á sérsviði fræðigreinar.

Í því felst að nemandi:

geti skipulagt og framkvæmt rannsóknir sem fela í sér frumlega notkun á gildandi aðferðafræði fræðigreinar;
geti kannað eða þróað verkefni sem taka á nýjum vandamálum og viðfangsefnum fræðigreinar;
hafi á hraðbergi grundvallarfærni, tækni, aðferðir, efni og heimildir sem tengjast viðkomandi fræðigrein;
geti beitt gagnrýnni greiningu, mati og samþættingu við ný og flókin verkefni;
geti hagnýtt almenn og sérhæfð tæki til rannsókna og rannsóknartækni;
geti notað hugbúnað til að styðja við og bæta starf í viðkomandi fræðigrein;
geti tiltekið sérhæfðan hugbúnað til endurbóta á aðferðum og vinnulagi;
geti metið tölulegar og myndrænar upplýsingar á gagnrýninn hátt;
sýni frumleika í þróun og hagnýtingu nýrrar þekkingar, skilnings og aðferða;
hafi tileinkað sér gagnrýna afstöðu til þekkingar;
hafi kynnt fræðiritgerð sem er birtingarhæf í ritrýndri útgáfu innanlands eða á alþjóðavettvangi.

Hæfni: Við útskrift geti nemandi hagnýtt þekkingu sína og leikni í starfi og/eða frekara námi.

Í því felst að nemandi:

geti borið ábyrgð á eigin verkefnum og vinnu annarra;
geti sýnt sjálfstæði og frumkvæði í faglegri og fræðilegri vinnu;
geti á árangursríkan hátt greint öðrum fræðimönnum og almenningi frá sérfræðisviði sínu;
geti tekið þátt í gagnrýnum samræðum, átt frumkvæði að og leitt fræðileg samskipti.

Doktorsgráða Stig 7.2 180< ECTS

Inntökuskilyrði eru að öllu jöfnu meistaragráða af stigi 6.2 eða sambærilegt próf. Skólar eða deildir geta krafist ákveðinnar lágmarkseinkunnar og sett sérstakar reglur um inntöku og hæfi nemenda.

Þekking: Við útskrift býr nemandi yfir sérfræðiþekkingu innan fræðigreinar.

Í því felst að nemandi:

búi yfir yfirgripsmiklum og ítarlegum skilningi á helstu kenningum, grundvallaratriðum, hugtökum og nýjustu þekkingu sem völ er á;
hafi haft frumkvæði að sköpun nýrrar þekkingar og túlkun hennar með rannsóknum eða annarri viðurkenndri fræðimennsku sem stenst skoðun og rýni fræðimanna;
hafi lagt til mikilvægar nýjungar í formi nýrrar þekkingar, frumlegrar nýtingar eða túlkunar á þeirri þekkingu sem fyrir er;
sýni að hann hafi þekkingu á siðfræði vísinda og hafi tekið íhugaða afstöðu til eigin rannsókna og annarra út frá eigin siðviti.

Leikni: Við útskrift getur nemandi beitt sérhæfðum aðferðum og verklagi á sérsviði fræðigreinar.

Í því felst að nemandi:

geti skipulagt og framkvæmt viðamiklar rannsóknir sem útvíkka og/eða endurskilgreina gildandi aðferðafræði fræðigreinar;
geti kannað eða þróað verkefni sem taka á nýjum vandamálum og viðfangsefnum fræðigreinar;
hafi á hraðbergi grundvallarfærni, tækni, aðferðir, efni og heimildir sem tengjast viðkomandi fræðigrein;
geti beitt gagnrýnni greiningu, mati og samþættingu við ný og flókin verkefni;
geti hagnýtt almenn og sérhæfð tæki til rannsókna og rannsóknartækni;
geti notað hugbúnað til að styðja við og bæta starf í viðkomandi fræðigrein;
geti tiltekið sérhæfðan hugbúnað til endurbóta á aðferðum og vinnulagi;
geti metið tölulegar og myndrænar upplýsingar á gagnrýninn hátt;
hafi beitt nýstárlegum rannsóknum eða þróað vinnuaðferðir sem bæta við eða víkka út gildandi þekkingarsvið viðkomandi fræðigreinar;
sýni frumleika í þróun og hagnýtingu nýrrar þekkingar, skilnings og aðferða;
hafi tileinkað sér gagnrýna afstöðu til þekkingar; hafi kynnt fræðiritgerð sem er birtingarhæf í ritrýndri útgáfu innanlands eða á alþjóðavettvangi.

Hæfni: Við útskrift geti nemandi hagnýtt þekkingu sína og leikni í starfi og/eða frekara námi.

Í því felst að nemandi:

geti tekið fulla ábyrgð á eigin verkefnum og á vinnu annarra;
geti sýnt sjálfstæði og frumkvæði í faglegri og fræðilegri vinnu;
geti á árangursríkan hátt sagt jafningjum, öðrum fræðimönnum og almenningi frá sérfræðisviði sínu;
geti tekið þátt í gagnrýnum samræðum, átt frumkvæði að og leitt fræðileg samskipti.

3. Framkvæmd.

3.1. Notkun. Þeir háskólar sem fengið hafa viðurkenningu ráðherra sem fer með málefni háskóla skulu lýsa þeirri þekkingu, leikni og hæfni sem nemendur á hverri námsleið fyrir sig eiga að ráða yfir við námslok. Háskólar skulu sýna með hvaða hætti markmiðum lýsingarinnar er náð með þeim námskeiðum eða námshluta sem námsleiðin samanstendur af.

Í viðaukum með prófskírteinum skulu háskólarnir tilgreina hvaða stigi og þrepi í viðmiðum um æðra nám og prófgráður á Íslandi viðkomandi námsleið tilheyrir.

3.2. Eftirlit með gæðum náms, kennslu og rannsókna. Í lögum um háskóla nr. 63/2006 er lögð áhersla á mikilvægi reglubundins eftirlits með gæðum kennslu og rannsókna. Samkvæmt lögunum er markmið eftirlitsins meðal annars að tryggja að viðmiðum um æðri menntun og prófgráður sé fylgt. Kveðið er á um útfærslu í reglum nr. 1165/2024.

Það ráðuneyti sem fer með málefni háskóla mun hafa eftirlit með því að háskólar uppfylli viðmið um æðri menntun og prófgráður. Leiði eftirlit og ytra mat til þeirrar niðurstöðu að viðmiðin séu ekki uppfyllt skal viðkomandi háskóla veittur hæfilegur frestur til úrbóta. Verði ekki úr bætt getur ráðherra fellt niður viðurkenningu háskóla til kennslu á viðkomandi fræðasviði eða að fullu.

PDF skjal