21. september 2007

Skattaréttur og EES-samningurinn

Ingibjörg Þorsteinsdóttir lektor

Til skamms tíma var álitið að EES-samningurinn hefði ekki mikil áhrif á skattarétt aðildarríkja samningsins og fyrir gildistöku hans höfðu fremur fá mál sem lutu að skattarétti Evrópusambandsríkjanna komið til kasta Evrópudómstólsins. Þróunin síðastliðinn áratug eða þar um bil hefur á hinn bóginn verið sú að skattamálum hefur í auknu mæli verið vísað til Evrópudómstólsins og því hefur skýrt og ítrekað verið hafnað af EFTA-dómstólnum að skattaréttur sé utan áhrifasviðs EES-samningsins. Það er viðfangsefni þessarar greinar að skoða nánar reglur EES-samningsins um bann við mismunun á grundvelli þjóðernis og takmörkunum á beitingu fjórfrelsisins út frá sjónarhóli skattaréttar. Reynt er að svara þeirri spurningu hvaða skorður bann við mismunun og hin almennu frelsisákvæði setja skattlagningarrétti einstakra ríkja og jafnframt hvaða lögmætu sjónarmið geta réttlætt undantekningar frá þeim meginreglum. Þá er sjónum beint sérstaklega að tveimur ákvæðum íslenskra skattalaga með hliðsjón af ofangreindum reglum. Annars vegar ákvæðum tekjuskattslaganna sem lúta að arðgreiðslum milli félaga og hins vegar ákvæði laganna um heimild til samsköttunar móður- og dótturfélaga. Niðurstaða þeirrar skoðunar er sú að hvorugar þessara reglna standist fyllilega kröfur sem EES-samningurinn gerir til skattareglna. Í þeim felst mismunun sem ólíklegt er, miðað við fyrirliggjandi dómafordæmi, að EFTA-dómstóllinn teldi einhver lögmæt sjónarmið gætu réttlætt. Ennfremur eru leiddar líkur að því að fleiri ákvæði íslenskra skattalaga séu sama marki brennd og jafnframt bent á að þróun Evrópuréttar, sem óhjákvæmilega mun hafa áhrif á túlkun EES-samningsins, bendir til þess að æ ríkari kröfur séu gerðar til hlutleysis skattareglna gagnvart þjóðerni og staðsetningu aðila.

Grein Ingibjargar má finna hér á vef Háskólans á Bifröst.